دوشنبه , ۸ خرداد ۱۳۹۶
خانه » علمی و آموزشی » رژیم غذایی در دیابت

رژیم غذایی در دیابت

۱- صبحانه  را کامل وبموقع مصرف کنید.
مصرف کامل وبه موقع صبحانه نقش مهمی در سلامتی وثبات قند خون در طول روز دارد.بخصوص اگر تزریق انسولین لازم باشد وصبحانه را مصرف نکرده باشید وانسولین را تزریق کنیدآن وقت به احتمال زیاد دچار شوک انسولین شده ،بیهوش شده وبیحال بر زمین افتاده وبه کمکهای سریع پزشکی ،اورژانس ونصب سرم احتیاج پیدا خواهید کرد.پس در هر حال صبحانه را اول وقت ساعت ۸-۷ صبح کامل مصرف کرده واز سه گروه غذایی،نان و غلات،شیر ولبنیات ،سبزی ومیوه جات ویا سالاد استفاده کنید.اگر صبحانه نخورید حتما” عوارض وعواقب آنرا تحمل خواهید کرد.در این خصوص دقیق ،جدی وقاطع باشید.

۲- در طول روز پنج وعده غذایی مصرف کنید.

به جای مصرف سه وعده غذایی اصلی صبحانه نهار وشام در طول روز پنج وعده غذایی مصرف کنید،ولی نباید مصرف کلی غذا در طول روز بیشتر شود.نبایستی مصرف پنج وعده غذا منجر به چاقی شود.بعد از مصرف صبحانه در ساعت ۸-۷ صبح در ساعت۱۱-۱۰ نیز یک وعده مختصر مثلا” نصف نان لواش رابا پنیر پاستوریزه یا پنیر کوزه سالم ساندویج کرده وهمراه یک لیوان سالاد یا سبزی خرد شده نوش جان کنید.
– بعد از مصرف یک نهار متعادل وبه دور از زیاده روی در ساعت ۱۴-۱۳ ظهر در ساعت پنج عصر نیز یک میان وعده متوسط ومتعادل ومتناسب با شرایط خود مصرف کنید.مثلا”نصف نان لواش با یک پیاله متوسط ماست ویک جانشین میوه مثل یک سیب متوسط (یاسایر میوه های تازه فصل )بخورید.
– بعداز مصرف یک شام مختصردر ساعت۹-۸ شب یک تا دو ساعت بعد از شام نیز ۲-۱ جانشین میوه فصل مصرف کنید.
– اگر ممکن باشد قبل از خواب یک لیوان شیر سالم ومطمئن بنوشید؛سپس مسواک بزنید وبخوابید. با رعایت این شیوه مطمئن باشید قند خونتان کاملا” تنظیم خواهد بود.

۳- در بیماری دیابت مصرف غذاهای پروتئینی را در صورتیکه منع دیگری نداشته باشد مقداری افزایش داده(تا حدود ۲۰% انرژی مورد نیاز روزانه) و در عوض مصرف غذاهای چرب،سرخ کرده وشیرین را کاهش دهید.غذاهای پروتئینی مثل شیر،ماست،پنیر،دوغ،حبوبات مثل نخود،لپه،عدس،ماش وانواع لوبیا ونیز انواع گوشت مثل ماهی ،گوشت مرغ وگوشت قرمز وتخم مرغ توصیه میشود.

۴-محدودیت های رژیم غذایی دیابت
– غذاهای سرخ کرده وچرب کمتر مصرف کنید.غذا هایی از قبیل گوشت سرخ کرده،سیب زمینی سرخ کرده وسایر غذاهای سرخ کرده را کمتر مصرف کنید.اصلا” سرخ کردن غذا را حذف کنید.غذا ها را آب پز ،بخار پز،کبابی و تنوری تهیه کنید.این شیوه هم برای دیابت و هم برای سلامتی و برای همه مفید است.
– به غذا زیاد روغن نزنید.غذای چرب خوب نیست. روغن در حداقل میزان مناسب است.
– غذاهای شیرین،شربت ها ،شیرینی جات،نوشابه های گاز دار،شکر وقند راکمتر مصرف کنید.چرا که منجر به افزایش سریع قند خون خواهد شدواز طرفی افزایش وزن وچاقی را به دنبال دارد.
– مصرف میوه هایی از قبیل موز ،انجیر،انگور،خربزه وخرما را محدود کنید.چون دارای مقدار زیادی قند هستند ودر صورت زیاده روی در مصرف منجر به افزایش سریع قند خون خواهد شد.مصرف متعادل ومناسب این میوه ها اشکالی ندارد.مثلا”مصرف یک موز متوسط یا یک قاچ کوچک خربزه،۵-۳ عد خرما یا انجیر،یک خوشه کوچک انگور هر کدام به تنهایی در یک میان وعده تهدید کننده نخواهد بود.
نکته :همیشه چندحبه قند یاچند عدد شکلات در جیب داشته باشید در صورتیکه علایم کاهش قند خون آشکار شد طبق سفارش پزشک مصرف کنید.

۵-مصرف سبزیجات وسالاد،میوه جات،غلات کامل،نان سبوسدار ،حبوبات وگوشت؛تخم مرغ ومغزها محدودیت نداردومصرف به میزان متعادل ومورد نیازاشکالی ندارد ودر اندازه مناسب برایکنترل دیابت مفید هم هستند.مثلا” مصرف سالاد(مخلوطی ازسبزیجات خرد شده از قبیل خیار+گوجه فرنگی+هویج+پیاز+کاهو+کلم بروکلی یا کلم قرمز+آبلیموی طبیعی) یا مصرف انواع سبزی مثل جعفری،کرفس،شوید،نعنا،پیازچه،تره و……  در کنترل وثبات قند خون نقش مثبتی ایفا میکند.همچنین مصرف غلات وحبوبات کامل مثل نان کامل یا سبوسدار،نان جو،نخود،لپه،انواع لوبیا،سویا،ماش،عدس در کنترل دیابت نقش خوبی دارند.مصرف انواع گوشت مثل گوشت ماهی،گوشت مرغ وسایر پرندگان،گوشت قرمزگاو،گوساله،گوسفند،بره،بزغاله در حد نیاز محدودیت ندارد .مصرف تخم مرغ در صورتیکه چربی خون بالا نباشد محدودیت ندارد ودر صورت داشتن کلسترول بالا در خون در هفته فقط سه عدد مجاز است.در مصرف آجیل ومغزها مثل گردو،تخم آفتاب گردان،پسته ،بادام وفندق به دلیل داشتن چربی زیاد اعتدال را رعایت کنید.پرخوری در هر حال ممنوع است.به اندازه مناسب خود بخورید،مصرف انواع میوجات تازه وفصلی در حد مورد نیاز توصیه میشود.فقط زیاده روی نکنید.

۶- مصرف لبنیات: مصرف شیر،ماست و پنیر کم چرب و مصرف کشک سالم ودوغ محدودیت وممنوعیت نداشته ودر حد اعتدال ومناسب فرد به دلیل داشتن پروتئین با کیفیت بالا در کنترل قند خون نقش مثبتی دارد و در شبانه روز۳ الی۴جانشین میتوان مصرف کرد.(۱لیوان شیر یا ماست معادل۲۴۰سی سی یااندازه ۲قوطی کبریت پنیر پاستوریزه ویا ۲ لیوان دوغ مساوی با یک جانشین است).

۷-ورزش وتحرک : انجام مستمر ومرتب یک ورزش مناسب در هرروز برای افراد دیابتی یک ضرورت است.ورزش تولید هورمون انسولین راتحریک کرده وافزایش میدهد واز طرفی دیگر عملکرد انسولین موجود را افزایش داده وهمچنین مقاومت سلولهای بدن دربرابر انسولین را کاهش میدهد. پیاده روی در هوای آزادبهترین ورزش است.روزانه ۲ نوبت صبح وعصر وهر بار ۴۵-۳۰ دقیق پیاده روی سریع در زمین صاف وهموار نقش بسیار خوبی خواهد داشت.اگر این ورزش مقدور نیست نرمشهای خانگی،یوگا،شنا،دوچرخه سوار ویا بدن سازی در باشگاه نیز مناسب بوده وتوصیه میشود.به هر حال حتما” روزانه دو نوبت وحد اقل ۳۰ دقیقه ورزش کرده وبه آن عادت کنید. ضمنا” در صورت داشتن اضافه وزن وچاقی حد اقل ۱۰% وزن خود را کاهش دهیدودر نهایت سعی کنید به وزن ایده آل رسیده و آن را حفظ کنید.کاهش وزن نقش ارزنده ای در کنترل بیماری دیابت دارد.چرا که چاقی باعث مقا ومت سلول ها نسبت به انسولین میشود.برنامه ورزشی خود را با مشورت پزشک تنظیم کنید.با مشورت پزشک قبل از ورزش مقدار انسولین برای تزریق را کم کنید.غذای مصرفی خود را متناسب با ورزش تنظیم کنید.

۸- داروهای خود را بموقع مصرف کنید : تزریق درست وبموقع هورمون انسولین ویا مصرف درست وسروقت قرصهای کنترل کننده قند خون نقش ارزنده ای در کنترل دیابت وثبات میزان قند خون دارد.حتما” رعایت کنید.

۹- شوک انسولین یا سقوط ناگهانی قند خون: در صورتی که بدون مصرف صبحانه بیمار دیابتی انسولین تزریق کند ویابیمار بعد از تزریق انسولین وبدون مصرف غذای کافی ورزش کندقندخون سریع وناگهانی افت کرده وشوک انسولین بوجود می آید. علایم شوک انسولین شامل: احساس ضعف وخستگی،لرزش دستها،تعریق فراوان،عصبانیت وآشفتگی،تپش قلب ونبض سریع،گزگز ومور مور شدن انگشتان واطراف دهان،تاری دید،سر درد،رنگ پریدگی،تغییر خلق وخو،کاهش تمرکز حواس وپیدایش توهمات ذهنی،تحریک پذیری،گیجی ومنگی،اختلال تکلم،دوبینی،تشنج ودر صورت بروز چنین عارضه ای اگر بیمار بتواند بخورد وبیاشامد وقدرت خوردن وآشامیدن داشته باشد فوری وبدون اتلاف وقت نصف لیوان آبمیوه یا آب قند یا چند حبه قند یاشکلات به بیمار بخورانیدتا سریع علایم کاهش قند از بین برود.(به همین دلیل ضروری است بیمار دیابتی همیشه چند حبه قند یا شکلات همراه خود داشته باشد که در صورت ضرورت فورآ” از آن بهره مند گردد.) وسپس بیمار غذای کافی میل کند.ودر صورتیکه بیمار قدرت خوردن وآشامیدن نداشته باشد سریعا”به یک مرکز درمانی ارجاع گردد واقدامات لازم واز جمله سرم قندی یا هورمون گلوکاگون تزریق گردد. ضروری است قبل از ورزش مقدار انسولین تزریقی برابر سفارش پزشک کم شود.

۱۰- علائم فزایش قند خون: شروع تدریجی علایم،سرگیجه،تشنگی شدید،تکرر ادرار،پوست قرمزگرم وبر افروخته،بوی میوه یا شیرینی از دهان،تنفس سنگین وبیهوشی

۱۱-کارت خصوصیات بیماران دیابتی:داشتن کارت خصوصیات بیمار دیابتی برای هر بیمار ضروری است.در کارت مخصوص بیماران دیابتی عبارت زیر نوشته شده است:من دیابت دارم،اگر هوشیار بودم ولی حالم بد بود مقداری ماده شیرین یا آب قند به من بخورانید.اگر بیهوش بودم لطفا”فورا”آمبولانس خبر کنید ومرا به نزدیکترین مرکز درمانی برسانید.نام من/نشانی من/تلفن/پزشک معالج/نشانی/تلفن
این کارت ویژه بیماران دیابتی نجات دهنده بوده است.تمام بیماران دیابتی باید کارت مخصوص دیابت با یک گردنبند یا پلاک،یا دستبند پلاک دارهمراه داشته باشند که روی آن تمام اطلاعات بالا قید شده باشد.

۱۲-اطلاعات خود رادر زمینه بیماری دیابت  افزایش دهید. ومرتب مطالعه وبا افراد با صلاحیت مثل پزشکان وکارشناسان تغذیه وبهداشت مشورت کنید.

۱۳-مرتب وبه موقع به پزشک مراجعه کنید.

طیب مدرسی
کارشناس بهبود تغذیه مرکز بهداشت پیرانشهر

منبع: webda.umsu.ac.ir

همچنین ببینید

درمان سردرد بدون دارو

سردردهاي مداوم يا ميگرن مي تواند به يک کابوس تبديل شود. بسياري از مواقع شايد …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *