دوشنبه , ۲۹ شهریور ۱۴۰۰

چگونگى اطلاع فرشتگان از خون ریزى آدم

هـنـگـامـى کـه خـداونـد بـه فـرشـتـگـان فـرمود: مى خواهم در زمین جانشینى بیافرینم فـرشـتـگـان گـفـتـنـد: آیـا کـسى را در زمین پدید مى کنى که فساد و تباهى کند و خون ها بـریـزنـد؟؛و اذ قـال ربـک للمـلائکـه انـى جـاعـل فـى الارض خـلیـفـه قـالوا اتـجـعـل فـیـها من یفسد فیها ویسفک الدماء(۷۲) آرى ، آن چنان که از سخن فرشتگان هویداست فهمیده بودند که انسان موجودى مطیع و سر به راه نیست و تباهى مى کند، اما از کجا و چگونه این مطلب را دانستند؟

۱- بـعـضـى از مـفـسران معتقدند پیش گویى براى آن بود که آدم ، اولین مخلوق روى زمین نـبـود، بـلکـه قـبـل از او هـم مـخـلوقـات دیـگـرى از جـن در زمـیـن بـودنـد، و عـمـل سـوء پـاره اى از مـخـلوقـات قـبـل سـبـب بـدگـمـانـى فـرشـتـگـان در مـورد نسل جـدیـد آدم شـد و فساد و خون ریزى را در مورد آدم نیز پیش بینى مى کردند(۷۳) . چنان کـه عـیـاشـى روایـتـى را از امـام صـادق (عـلیـه السـلام ) نـقل مى کند که فرمود: اگر فرشتگان قبلا موجوداتى زمینى را ندیده بودند که خون ریزى کردند، از کجا گفتند:اتجعل فیها من یفسد فیها ویسفک الدماء(۷۴)

۲- علامه طباطبایى در مورد چگونگى فهمیدن فرشتگان مى نویسد: فرشتگان از کلام خـداى مـتـعـال کـه فـرمـود: انـى جـاعـل فـى الارض خـلیفه چنین فهمیده اند که این عمل باعث وقوع فساد و خون ریزى در زمین مى شود؛ چون مى دانستند موجود زمینى به سبب مـادى بـودنـش بـایـد مرکب از قواى غضبى و شهوى باشد و چون زمین جاى تزاحم و محدود اسـت و تـزاحـم هـا در آن بـسـیـار مـى شـود، مـرکـبـاتـش نـابود مى شود و نظم و ترتیبش زوال مى پذیرد؛ یعنى ناگزیر زندگى در آن جز به صورت زندگى نوعى و اجتماعى فـراهـم نـمـى شـود و بـقـا در آن جـز بـا زنـدگـى دسـتـه جـمـعـى بـه حـد کـمـال نـمى رسد و معلوم است که سرانجام این طرز زندگى به فساد و خون ریزى منجر مى شود…، و این سخن فرشتگان پرسش از امرى بوده که در مورد آن نادان بوده اند و در واقـع مـى خـواسـتـنـد اشـکالى را که در مساله خلاقت موجودى زمینى به ذهنشان رسیده بود حـل کـنـنـد، نـه ایـن کـه بـه کـار خـداى تـعـالى اعـتـراض کـنـنـد و در آن چـون و چـرا کرده باشند(۷۵)
نـیز در صحفه ۱۱۹ تفسیر المیزان در توضیح حدیث اما صادق (علیه السلام ) آمده است : مـمـکـن اسـت ایـن فـرمـایـش ‍ امـام (عـلیـه السـلام ) بـه دورانـى کـه قبل از دوران بنى آدم در زمین گذشته بوده ، اشاره داشته باشد، همان طور که اخبارى نیز در این باره رسیده است ، و این با بیان ما که گفتیم : فرشتگان مساله خون ریزى و فساد را از کـلام خـداوند متعال : انى جاعل فى الارض خلیفه … فهمیدند، منافات ندارد؛ بـلکـه اصـولا اگـر بـیـان ما در نظر گرفته نشود، کلام فرشتگان قیاسى مذموم نظیر قیاس ابلیس مى شود (چون صرف این که در دوران گذشته موجوداتى چنین و چنان کردند، دلیل نمى شود که موجودات دیگر نیز بعد از آنها چنین کنند) .

۳- طبرسى قول دیگرى را نقل مى کند: خداوند به فرشتگان خبر داد به زودى بعضى از فـرزنـدان ایـن خـلیـفـه (آدم ) عـصـیان مى کنند و خون مى ریزند. چنان که ابن عباس و ابن مسعود چنین گفته اند(۷۶) .
بـه هـر تـقـدیـر، فـرشـتـگـان بـا اطـلاع از جـانـشـیـنـى آدم بـا ایـن مشکل و سوال مواجه شدند که ، مقصود از آفرینش این انسان و اعطاى سرپرستى و خلافت زمـیـن – بـا وجـود ایـن کـه شـرور و خون ریز است – چه چیزى مى تواند باشد؟ اگر هدف تسبیح و تنزیه و عبودیت حضرت حق است که آنها به خوبى انجام مى دهند؟
خـداونـد در یـک کـلام در جوابشان مى فرماید: انى اعلم ما لا تعلمون ؛ من چیزى مى دانم که شما نمى دانید.
جـالب ایـن کـه ، خـداوند سبحان در پاسخ و رد پیشنهاد فرشتگان ، مساله فساد در زمین و خـون ریـزى در آن را از خلیفه زمینى ، یعنى انسان نفى نمى کند و نفرمود: نه ، خلیفه اى که من در زمین قرار مى دهم خون ریزى و فساد نخواهد کرد؛ و نیز دعوى فرشتگان را مبنى بـر ایـن کـه ، تـسـبـیـح و تـقـدیـس تـو مى کنیم انکار نکرد، بلکه ادعاى آنان را تصدیق فـرمود، اما در برابر، این مطلب را عنوان نمود که در این میان مصلحتى هست که فرشتگان قـادر بـر انـجـام آن نـیـسـتـنـد و نـمـى تـوانـنـد آن را تـحـمـل کـنـنـد؛ ولى انـسـان مـى تـوانـد آن بـار را بـه دوش بـکـشـد و تحمل کند.
آرى ، انـسـان از خـداى سـبـحـان کـمـالاتـى را نـمـایـش مـى دهـد و اسـرارى را تحمل مى کند که در وسع و طاقت فرشتگان نیست و این مصلحت آن قدر ارزنده و بزرگ است که مفسده فساد و خونریزى در زمین در مقابل آن چیزى نیست و به چشم نمى آید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.